شمس الدين محمد بن محمود آملي

539

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

خط الرمل فمن وافق خطه علم باذن اللّه تعالى » و از عبد اللّه عباس روايتست كه گفت : « هو اثر من جملة الاثار التي ذكرها اللّه تعالى حيث قال ايتونى بكتاب من قبل هذا او أثارة من علم ان كنتم صادقين » و اما وضع او بر 4 نقطه است چنان كه تركيب عالم كون و فساد از 4 عنصر است بر اينوجه : نقطه اول را نارى خوانند و دوم را هوائى و سوم را آبى و چهارم را خاكى بر ترتيب وقوع عناصر و چون وضع از مفردات بود و بعد از آن چون تركيب كردند بر اين مثال شد آن را جماعت نام كردند و بعد از آن نقصان ميكردند و مىافزودند تا 16 خانه كه حاصل ضرب 4 در 4 است حاصل شد . پس هر شكل را كه نقطه فرد بود اگر آن نقطه در اول باشد همچو لحيان آتشى خوانند . و اگر در آخر همچو انگيس خاكى و اگر در وسط باشد اگر بجاى هوا بود هوائى و اگر بجاى آب بود آبى و اگر دو باشد همچو اجتماع ممتزج و قبض الداخل دو نقطه دارد هوائى و خاكى . اما او را جهت آن خاكى خوانند كه نقطه هوا ميان آتش و آب است و او را از هيچ يك يارى نبود بخلاف خاك . پس قوت نقطه خاكى چون بيشتر بود خاكى خوانند و على هذا القياس . فصل دويم در معرفت رمل زدن اول 4 خانه از خطوط بنهند هر خانه 4 خط و بايد كه نقطهاى خطوط به شمرند و گفته‌اند بايد كه هر خطى كمتر از شش نقطه و بيشتر از 12 نباشد و بوقت رمل زدن از دست چپ آغاز كنند و از آنجا كه آغاز كرده باشند دو دو